Gaatjes tussen je tanden: het bederf dat je spiegel je niet laat zien

Hulpmiddelen voor tussen de tanden vergeleken voor de tussenruimtes die ertoe doen

Veeg opzij op mobiel. Het juiste hulpmiddel is het hulpmiddel dat past bij jouw tussenruimtes en dat je elke dag gebruikt; vraag je mondhygiënist om je techniek te checken bij je volgende reinigingsbeurt.

Wat een gaatje tussen je tanden eigenlijk is, en waar het begint

Tandartsen noemen dit interproximale of proximale cariës, wat simpelweg betekent dat het bederf zich bevindt op de vlakken van tanden die elkaar raken. Elke tand heeft twee van die vlakken, één naar voren in de mond en één naar achteren, en bij de meeste volwassenen raken deze de buurtand op een klein gebied dat het contactpunt wordt genoemd. Bij de achterste tanden, de premolaren en molaren, zijn deze vlakken breed en de contacten strak, en dat is precies waarom het meeste bederf tussen de tanden bij volwassenen daar ontstaat en niet tussen de voortanden.

Het bederf zelf volgt dezelfde scheikunde als elk ander gaatje. Bacteriën in tandplak vergisten suikers en andere fermenteerbare koolhydraten tot zuren. Die zuren trekken calcium en fosfaat uit de glazuurkristallen. Speeksel, fluoride en tijd brengen een deel van dat mineraal weer terug. Wanneer de balans weken en maanden lang doorslaat naar verlies, wordt het glazuur onder het oppervlak poreus, verzacht het vervolgens, en stort het oppervlak uiteindelijk in tot een gaatje. Het National Institute of Dental and Craniofacial Research beschrijft tandbederf als precies dit voortdurende touwtrekken tussen mineraalverlies en mineraalwinst, met een vroeg stadium dat nog gestopt of teruggedraaid kan worden voordat er echt een gaatje ontstaat.

Wat tussen de tanden anders is, is de plek waar het allemaal begint. Bederf begint daar bijna altijd in een klein gebiedje net onder het contactpunt, richting het tandvlees. Dat gebiedje is afgeschermd van je tong, je wangen en je tandenborstel. Tandplak verzamelt zich daar en wordt zelden mechanisch verwijderd, tenzij er actief iets in de tussenruimte wordt gebracht. Na verloop van tijd ontstaat in het glazuur een krijtachtig, gedemineraliseerd gebiedje. Van boven bekeken kan de tand volkomen normaal lijken. Op een röntgenfoto laat datzelfde gebiedje zich zien als een klein donker driehoekje of inkepinkje in de buitenste glazuurlaag.

Naarmate de laesie dieper wordt, steekt deze uiteindelijk de grens over tussen het glazuur en het dentine, de zachtere, poreuzere laag daaronder. Dentine is minder gemineraliseerd dan glazuur, waardoor bederf zich eenmaal daar vaak zijwaarts verspreidt langs die overgang. Dit is de reden waarom een gaatje tussen de tanden dat vanbuiten klein lijkt, bij het openen door de tandarts groter kan blijken dan verwacht. Het is ook de reden waarom het opsporen van deze laesies terwijl ze nog beperkt zijn tot het glazuur, de behandelmogelijkheden zo sterk verandert.

Er is nog één anatomisch detail dat meespeelt. Waar het tandvlees is teruggetrokken, kan de ruimte onder het contactpunt wortelvlak blootleggen in plaats van glazuur. Wortelvlak is bedekt met wortelcement en dentine, en die verliezen al mineraal bij een minder zure pH dan glazuur. Bij oudere volwassenen, of bij iedereen met tandvleesrecessie, kan bederf tussen de tanden daardoor op de wortel beginnen in plaats van op de kroon, en kan het sneller voortschrijden. Als dit op jou van toepassing is, is het apart besproken onderwerp van wortelcariës het lezen waard naast dit artikel.

Waarom deze gaatjes ook ontstaan bij mensen die goed poetsen, de eerlijke redenen

Veel mensen schrikken als ze horen dat ze een gaatje tussen twee tanden hebben, terwijl ze toch twee keer per dag zorgvuldig poetsen. Het voelt onrechtvaardig, maar het is geen raadsel. Poetsen, hoe grondig ook, reinigt vooral de vlakken die de haartjes van de borstel kunnen bereiken. Een Cochrane-review over reinigen tussen de tanden is precies geschreven omdat de ruimtes tussen de tanden een blinde vlek zijn in wat poetsen alleen kan bereiken, al vond deze review dat het specifieke bewijs voor het voorkomen van gaatjes beperkt was.

1. Strakke contacten houden tandplak vast. Hoe strakker het contact tussen twee tanden, hoe beter dat is voor het kauwen en hoe slechter voor de zelfreiniging. Tandplak onder een strak contact kan lange tijd ongestoord blijven liggen. Mensen met scheve, overlappende tanden, of tanden die na een extractie zijn verschoven, hebben vaak meerdere van deze moeilijk te reinigen contacten.

2. Voedsel pakt zich vast in open contacten. Het omgekeerde probleem bestaat ook. Wanneer een contact iets is opengegaan, vaak omdat een vulling is afgesleten, een tand is verschoven, of het tandvlees is teruggetrokken, kan vezelig voedsel zoals draadjes vlees na elke maaltijd in die ruimte vast komen te zitten. Vastgezet voedsel voedt de bacteriën die er vlak naast zitten, en het houdt zuur tegen het tandoppervlak aan. Een plek waar dagelijks voedsel blijft hangen, is een plek die je best aan je tandarts noemt.

3. Oude vullingen creëren randjes. Een vulling aan de zijkant van een tand die niet perfect gelijk ligt met het natuurlijke oppervlak, kan een klein overhangend randje of kiertje achterlaten. Floss rafelt erop open, tandplak verschuilt zich erachter, en bederf kan opnieuw beginnen aan de rand ervan. Dit is een van de meest voorkomende redenen waarom een al gevulde tand toch weer een nieuw gaatje tussen de tanden ontwikkelt.

4. Vaak suiker en zuur binnenkrijgen. Elke keer dat je iets fermenteerbaars eet of drinkt, produceert tandplak daarna een tijdje zuur. Op open vlakken brengt speeksel de pH redelijk snel weer omhoog. In een afgeschermde tussenruimte verloopt dat herstel trager. Dat betekent dat de hele dag door snacken, een hele ochtend lang van gesuikerde koffie nippen, of langzaam een snoepje laten smelten, de zone tussen de tanden harder raakt dan de rest van de mond. De NHS-richtlijnen over tandbederf zetten het verminderen van hoe vaak je suikerhoudend eten en drinken neemt precies om deze reden centraal in preventie.

5. Minder speeksel. Veel gangbare medicijnen, sommige medische aandoeningen, mondademhaling en simpelweg ouder worden kunnen de speekselaanmaak verminderen. Minder speeksel betekent minder buffering en minder mineraal dat de tussenruimtes bereikt. Mensen die kort na het starten van een nieuw medicijn meerdere nieuwe gaatjes tussen de tanden ontwikkelen, vormen een patroon dat tandartsen goed herkennen.

Geen van deze redenen betekent dat je iets moreel verkeerd doet. Ze betekenen dat het risico zich concentreert op een plek die je huidige routine misschien niet raakt. Als je herhaaldelijk gaatjes krijgt ondanks dagelijks poetsen, is het patroon van waar ze ontstaan waardevolle informatie, en heel vaak wijst dat patroon naar de ruimte tussen je achterste tanden.

De signalen die je misschien opmerkt, en waarom de meeste pas laat komen

De ongemakkelijke waarheid over bederf tussen de tanden is dat het vroege stadium, het stadium dat nog zonder boor gestopt kan worden, meestal helemaal geen klachten geeft. Glazuur heeft geen zenuwen. Demineralisatie binnen het glazuur doet geen pijn. Het oppervlak wordt verborgen door de buurtand, waardoor je geen wit vlekje ziet zoals dat wel zichtbaar zou zijn aan de voorkant van een tand. De signalen hieronder verschijnen doorgaans pas als een laesie al verder is, en dat is precies waarom het redenen zijn om een controle te boeken, niet om af te wachten.

Floss die op één plek blijft haken of rafelt. Als floss bij de meeste tanden soepel doorglijdt, maar op één specifieke plek blijft haken of rafelt, is daar iets veranderd. Het kan een ruwe rand van een vulling zijn, een afgebroken stukje, tandsteen, of een gaatje dat al door het oppervlak is gebroken. Het is geen diagnose, maar wel een consistent en gratis vroeg waarschuwingssignaal dat veel mensen negeren.

Voedsel dat blijft hangen waar dat voorheen nooit gebeurde. Een nieuwe plek waar voedsel blijft hangen, kan betekenen dat het contact is opengegaan, wat kan gebeuren wanneer bederf de zijkant van een tand verzacht en afbreekt. Het kan ook betekenen dat een tand is verschoven of dat een vulling is afgesleten. Hoe dan ook: een plek waar nu dagelijks voedsel vastzit, verdient een blik, want het vastzittende voedsel zelf verhoogt het risico verder.

Gevoeligheid voor zoet of koud, gelokaliseerd tussen twee tanden. Een korte, scherpe steek wanneer iets zoets of kouds een specifieke plek raakt, zeker een plek die je met je vingertop kunt aanwijzen, betekent vaak dat het bederf het dentine heeft bereikt. Algemene gevoeligheid over veel tanden heen heeft vaker te maken met versleten glazuur of blootliggende wortels. Pijn die aanhoudt nadat het koude weg is, die op zichzelf klopt, of die je 's nachts wakker maakt, wijst erop dat de zenuw betrokken is en moet snel bekeken worden.

Een donkere schaduw zichtbaar door de tand heen. Soms laat een gaatje tussen de tanden bij een voortand of premolaar zich zien als een grijze of donkere zone die van voren of achteren door het glazuur heen zichtbaar is. Bij kiezen komt dit minder vaak voor. Een zichtbare schaduw betekent meestal dat de laesie er al een tijdje zit.

Nare smaak of geur uit één bepaald gebied. Een hardnekkige geur uit één tussenruimte, die je bijvoorbeeld opmerkt wanneer je aan de floss ruikt na gebruik, kan komen van vastgezet voedsel, een ontstoken tandvlees of bederf. Op zichzelf is dit een zwakker signaal, maar in combinatie met een van de signalen hierboven telt het wel mee. MedlinePlus merkt op dat veel gaatjes helemaal geen klachten geven en dat pijn vaak pas optreedt wanneer het bederf al is gevorderd, wat precies overeenkomt met wat tandartsen dagelijks zien bij laesies tussen de tanden.

Hoe tandartsen bederf vinden dat je niet kunt zien, bitewings en meer

Het standaardmiddel om bederf tussen de tanden op te sporen is de bitewing-röntgenfoto. Je bijt op een klein tabje of een houdertje, en de opname legt de kronen van de boven- en ondertanden achteraan samen vast, met de contactvlakken naast elkaar in beeld. Bederf is te zien als een donkerder gebied dan gezond glazuur, omdat gedemineraliseerd weefsel meer röntgenstraling doorlaat. Een systematische review van diagnostische studies naar proximale cariës bundelde het bewijs over hoe goed verschillende methoden deze laesies opsporen, en het algemene beeld uit het onderzoek is consistent: een visuele controle alleen mist een aanzienlijk deel van het bederf tussen de tanden, en röntgenfoto's leveren informatie op die een spiegel niet kan geven.

Bitewings zijn niet perfect. Heel vroege glazuurlaesies kunnen te subtiel zijn om te zien, en de opname laat laesies doorgaans iets kleiner lijken dan ze in werkelijkheid zijn. Dat is een van de redenen waarom tandartsen huidige bitewings vergelijken met oudere opnames. Een laesie die er over twee of drie jaar nog even groot uitziet, gedraagt zich heel anders dan een laesie die is gegroeid, ook als beide op één enkele foto klein lijken. Als je van tandarts wisselt, zorgt het laten overdragen van je vorige röntgenfoto's ervoor dat de nieuwe praktijk die vergelijking kan maken.

Hoe vaak bitewings gemaakt worden, zou moeten afhangen van jouw risico en niet van een vaste kalender. Mensen zonder recente gaatjes, met een goede speekselaanmaak en een lage suikerfrequentie, hebben ze misschien maar om de paar jaar nodig. Mensen die recent nieuwe gaatjes hebben gehad, of die een droge mond of veel vullingen hebben, hebben mogelijk baat bij kortere tussenpozen. Dit is de logica achter een formele risicobeoordeling voor cariës, die de American Dental Association beschrijft als een manier om preventie en monitoring af te stemmen op het individu in plaats van iedereen gelijk te behandelen. Als straling je zorgen baart, vraag er dan gewoon rechtstreeks naar. Tandheelkundige bitewings gebruiken een kleine dosis, en een goede tandarts legt graag uit waarom de voorgestelde tussenperiode bij jouw situatie past.

Er bestaan ook andere hulpmiddelen om bederf op te sporen. Sommige praktijken gebruiken transilluminatie, waarbij een fel licht door de tand heen schijnt zodat bederf zich als een donkere schaduw laat zien, of apparaten die werken op basis van fluorescentie. Soms plaatst een tandarts voor een dag of twee een klein elastisch separatortje tussen twee tanden om de ruimte iets te openen, zodat een directe blik op het oppervlak mogelijk is. Deze methoden kunnen nuttige aanvullingen zijn, zeker voor mensen die liever minder röntgenfoto's laten maken, maar geen van allen heeft de bitewing in de reguliere praktijk helemaal vervangen.

Een simpele vraag die het stellen waard is bij je volgende bezoek: zijn er laesies tussen mijn tanden die je in de gaten houdt in plaats van vult? Veel tandartsen volgen vroege glazuurlaesies zonder dit expliciet te vermelden, omdat er nog geen behandeling nodig is. Weten waar die plekken zich bevinden, vertelt je precies welke tussenruimtes thuis extra aandacht verdienen.

Stadia en wat elk stadium betekent, van schaduw tot vulling

Tandartsen beschrijven de diepte van een laesie tussen de tanden vaak aan de hand van hoe ver die op de röntgenfoto is doorgedrongen. De exacte scoresystemen verschillen per land en per praktijk, maar de logica erachter is overal vergelijkbaar, en als je die logica begrijpt, verloopt het gesprek over de behandeling een stuk makkelijker.

Buitenste helft van het glazuur. Het vroegst zichtbare stadium. Het oppervlak is meestal nog intact, en de laesie is een zone van mineraalverlies daaronder. Dit is het stadium waarin een niet-invasieve aanpak de grootste kans op succes heeft: fluoride, dagelijks reinigen tussen de tanden en minder vaak suiker binnenkrijgen. Veel laesies in dit stadium schrijden nooit verder voort als de omstandigheden erom veranderen.

Binnenste helft van het glazuur. De laesie is dieper gezakt, maar heeft het dentine nog niet bereikt. Het oppervlak is vaak nog intact. Een niet-invasieve aanpak blijft redelijk, en dit is ook het stadium waarin micro-invasieve opties zoals harsinfiltratie of het afdichten van het oppervlak ter sprake komen. Een Cochrane-review naar micro-invasieve behandelingen voor proximaal bederf vond dat deze aanpak de kans verkleinde dat laesies voortschreden, in vergelijking met alleen niet-invasieve maatregelen zoals advies over flossen en fluoride, al merkten de auteurs op dat de kwaliteit van het bewijs beperkt was.

Buitenste derde van het dentine. De laesie is de grens met het dentine overgestoken. Of het oppervlak daadwerkelijk is doorgebroken tot een echt gaatje, is dan de kernvraag, en dat is niet altijd duidelijk uit een röntgenfoto alleen. Als het oppervlak nog intact is, zal een tandarts soms nog proberen het bederf te stoppen. Is er wel een holte ontstaan, dan kan tandplak zich daarbinnen verschuilen op een plek waar geen floss of borstel nog bij kan, en wordt een vulling meestal de praktische keuze.

Dieper in het dentine. In dit stadium is een vulling vrijwel altijd nodig. Hoe dichter het bederf de pulpa nadert, hoe groter de kans dat de tand gevoelig wordt, en hoe groter de kans dat de zenuw erbij betrokken raakt. Vullingen aan de zijkant van achterste tanden vereisen vaak dat een deel van het gezonde kauwvlak verwijderd wordt, enkel om bij het bederf te kunnen komen, wat nog een reden is waarom vroege opsporing meer van je natuurlijke tand bespaart.

De belangrijkste praktische les uit deze opeenvolging van stadia is dat tijd in het begin in je voordeel werkt en later tegen je. Laesies tussen de tanden die zich nog in het glazuur bevinden, doen er doorgaans jaren over om voort te schrijden, vooral bij volwassenen die regelmatig fluoride gebruiken. Zodra ze het dentine bereiken en het oppervlak doorbreekt, gaat het sneller. Een laesie die in de gaten wordt gehouden, is een kans, geen vonnis.

Een thuisroutine gebouwd voor de tussenruimtes, stap voor stap

Er bestaat geen product dat voor jou tussen je tanden schoonmaakt, en er is geen enkele magische stap. Wat wel werkt, is een korte, herhaalbare routine die precies gericht is op de zwakke plekken die hierboven beschreven zijn. Hieronder vind je een versie die voor de meeste volwassenen geschikt is. Stem die samen met je tandarts of mondhygiënist af op jouw situatie, vooral als je tandvleesaandoeningen, bruggen, implantaten of een beugel hebt.

Als je al eens met flossen bent begonnen en het hebt opgegeven, sta je niet alleen. Floss is omslachtig, en voor veel mensen zijn ragers of flosshouders makkelijker om mee door te gaan. Het beste hulpmiddel is het hulpmiddel dat je ook echt elke dag gebruikt. Bloeden wanneer je begint met reinigen tussen de tanden is meestal een teken van ontstoken tandvlees, niet van schade door de floss, en dat trekt doorgaans binnen een week of twee weg als je consistent blijft reinigen. Bloeden dat langer aanhoudt, is het vermelden waard bij je tandarts.

Een waterflosser is een redelijke keuze voor mensen die met gewone floss echt niet overweg kunnen, zeker bij een beugel, een brug of implantaten. Ze zijn goed in het wegspoelen van voedselresten en zijn nuttig voor de gezondheid van het tandvlees. Of ze de plakkerige tandplak direct onder een strak contact net zo goed losmaken als floss, is minder duidelijk. Vertrouw je dus op een waterflosser, houd dan je bitewing-resultaten in de gaten en vraag je mondhygiënist of het bij jou werkt.

Wat fluoride, mineralen en kauwgom kunnen doen, en wat ze niet kunnen

Fluoride is het middel met de sterkste wetenschappelijke onderbouwing voor vroege laesies tussen de tanden. Het stimuleert remineralisatie en helpt een zuurresistenter oppervlak op het glazuur te vormen. Bij mensen met een hoger risico kan een tandarts tijdens controles fluoridelak aanbrengen of een tandpasta met een hogere concentratie voorschrijven. Dit is het bespreken waard als je ondanks een solide routine toch nieuwe laesies ontwikkelt. Fluoride reinigt de tussenruimte echter niet. Als er elke dag dikke tandplak op een laesie blijft liggen, vecht fluoride tegen de bierkaai.

Calciumfosfaatverbindingen zoals hydroxyapatiet zijn een andere manier om het mineraal in het glazuur te ondersteunen. Ze zijn bedoeld om calcium en fosfaat naar het tandoppervlak te brengen, de grondstof van remineralisatie. In een kauwgom komen deze stoffen vrij terwijl je kauwt en worden ze door het speeksel door de hele mond verspreid. Dat speeksel bereikt wel de randen van de tussenruimtes, maar het dringt niet fysiek door tot in een strak contact zoals floss dat wel doet. De eerlijke manier om het te omschrijven is dat een kauwgom met mineralen iets toevoegt aan het mineraal dat na de maaltijd al in je speeksel aanwezig is. Het is een ondersteunende stap, geen manier om een laesie te behandelen die er al is.

Suikervrije kauwgom heeft in het algemeen een redelijke onderbouwing voor de mondgezondheid, vooral via het stimuleren van de speekselaanmaak. Meer speeksel na het eten betekent sneller bufferen van zuren uit tandplak en meer mineraal dat langs de tanden stroomt. Zoetstoffen zoals xylitol worden door de belangrijkste cariësbacteriën niet tot zuur vergist, zoals bij suiker wel het geval is. Niets van dit alles betekent dat kauwgom een gaatje kan stoppen dat het dentine al heeft bereikt, een doorgebroken oppervlak kan dichten, of tandplak uit een contactpunt kan verwijderen. Als iemand je vertelt dat een kauwgom, een mondspoeling of een poeder een gat in een tand kan genezen, wees dan sceptisch.

Wat deze producten realistisch gezien bieden, is hulp bij de achtergrondomstandigheden: de zuurpieken na de maaltijd, de droge periodes, de lange tussenpozen tussen poetsbeurten. Voor iemand van wie de bitewings vroege glazuurlaesies tonen, kan het verbeteren van die achtergrondomstandigheden de balans doen doorslaan richting herstel, mits de kernroutine van poetsen met fluoride en dagelijks reinigen tussen de tanden ook echt op orde is. Voor iemand met een laesie die al een echte holte heeft, is geen enkel thuisproduct een vervanging voor een vulling.

Twee andere gewoontes verdienen nog een vermelding. Ten eerste: weersta de verleiding om harder te poetsen of met een stijvere borstel te compenseren. Agressief poetsen slijt glazuur en tandvlees op de open vlakken, zonder dat je de tussenruimtes daarmee beter bereikt. Ten tweede: wees voorzichtig met schurende whiteningtandpasta's of huismiddeltjes zoals schrobben met zuiveringszout, in de hoop daarmee tussen de tanden schoon te maken. Die werken op de zichtbare vlakken, niet op de contactzones waar bederf tussen de tanden begint.

Behandelmogelijkheden wanneer een laesie wordt gevonden, in gewone taal uitgelegd

Als je tandarts een laesie tussen de tanden vindt, is de eerste vraag die je stelt of het oppervlak nog intact is of al doorgebroken. Dat ene feit bepaalt vrijwel alles wat daarna volgt. Een intact oppervlak betekent dat de laesie mogelijk nog gestopt kan worden. Een doorgebroken oppervlak betekent meestal dat herstel nodig is, omdat tandplak die zich binnen de holte verschuilt, thuis niet meer weggereinigd kan worden.

1. Opvolgen met preventie. Voor laesies in het glazuur is de meest gangbare aanpak om de thuisroutine te versterken, waar nodig professionele fluoride toe te voegen, en opnieuw te controleren met röntgenfoto's op een interval dat past bij jouw risico. Blijft de laesie even groot of vermindert ze, dan is geen boor nodig. Dit is de minst invasieve optie en voor veel vroege laesies een logische standaardkeuze.

2. Harsinfiltratie. Een nieuwere micro-invasieve techniek waarbij de tandarts de tanden voorzichtig uit elkaar duwt, het oppervlak van de laesie etst en een zeer dunvloeibare hars in het poreuze glazuur laat intrekken, waardoor de kanaaltjes waarlangs zuur zich verspreidt, worden afgedicht. Er is geen boor bij nodig, de tandstructuur blijft behouden, en de techniek wordt vooral gebruikt bij laesies in het glazuur of net in het dentine met een nog intact oppervlak. Deze behandeling wordt niet overal aangeboden, en of ze geschikt is, hangt af van de laesie, dus vraag ernaar en of jouw laesie hiervoor in aanmerking komt.

3. Een gewone vulling. Wanneer het oppervlak is doorgebroken of de laesie diep in het dentine zit, wordt het bederf verwijderd en de tand herstelt, meestal met tandkleurig composiet. Omdat het gaatje aan de zijkant zit, moet de tandarts er meestal via het kauwvlak bij, waardoor een zogenaamde tweevlaksvulling of klasse-II-vulling ontstaat. Het goed herstellen van het contact met de buurtand is belangrijk om toekomstig voedsel vastzetten te voorkomen, dus het is de moeite waard om na het bezoek thuis met floss te checken of dat contact goed voelt.

4. Grotere restauraties. Als het bederf uitgebreid is, een groot deel van de tand heeft ondermijnd, of de zenuw heeft bereikt, komen ook onlays, kronen of een wortelkanaalbehandeling in beeld. Dit zijn veel ingrijpendere behandelingen dan het vroeg opsporen van de laesie, wat meteen het duidelijkste argument is voor regelmatige bitewings en voor het serieus nemen van vroege waarschuwingssignalen.

Na elke vulling tussen de tanden wordt de rand van die nieuwe vulling een plek om extra in de gaten te houden. Bederf aan de rand van een bestaande restauratie is een veelvoorkomende reden waarom vullingen uiteindelijk vervangen moeten worden. Dagelijks reinigen tussen de tanden rond herstelde tanden blijft even belangrijk als voorheen, mogelijk nog belangrijker.

Wie een hoger risico loopt, en wat je kunt aanpassen

Sommige mensen hebben een grotere kans dan anderen om gaatjes tussen de tanden te ontwikkelen. Herken je jezelf in dit lijstje, dan betekent dat niet dat bederf onvermijdelijk is. Het betekent dat je routine en je controle-interval dat hogere risico moeten weerspiegelen, en dat is precies waarvoor een gestructureerde cariës-risicobeoordeling bedoeld is.

Mensen met scheve of overlappende tanden hebben meer strakke, moeilijk te reinigen contacten. Flosdraadjes, dunne tapefloss en een zorgvuldige techniek helpen daarbij. Een orthodontische behandeling kan de reinigbaarheid soms verbeteren, al wordt die zelden om die reden alleen uitgevoerd.

Mensen met een beugel, retainer of doorzichtige aligners krijgen te maken met extra vasthouden van tandplak. Brackets en draadjes maken flossen moeilijker, en aligners kunnen zuur tegen de tanden aan houden als ze na een suikerhoudend drankje weer worden ingezet. Ragers gebruiken en de strikte regel om te poetsen voordat je de aligners teruglegt, zijn standaardadviezen.

Mensen met veel bestaande vullingen, vooral oudere vullingen met versleten randen, hebben meer plekken waar nieuw bederf kan beginnen. Vraag je tandarts om overhangende randjes of open randen te noteren, want die kunnen soms gladgemaakt of gecorrigeerd worden.

Mensen met een droge mond door medicatie, ziekte, radiotherapie of mondademhaling verliezen een groot deel van hun natuurlijke verdediging. Water nippen, suikervrije zuigtabletten of kauwgom, en met de tandarts praten over producten met een hogere fluorideconcentratie, zijn gangbare aanpassingen.

Mensen met tandvleesrecessie hebben blootliggende wortelvlakken tussen de tanden, die makkelijker bederven dan glazuur. Ragers op maat voor de grotere tussenruimtes reinigen deze gebieden vaak beter dan floss.

Mensen die de hele dag door snacken of drinken, inclusief ploegenwerkers, studenten, en iedereen die altijd een zoet drankje binnen handbereik heeft, geven de tussenruimtes nauwelijks herstel tijd. Je eetmomenten bundelen is een van de effectiefste veranderingen die er zijn, en het kost helemaal niets.

Wat mensen echt vragen